این آرشیو برگزیده، نشان‌دهنده ارکان اصلی پژوهشی و اندیشه‌ورزی بنیان‌گذار مؤسسه، رامین سعادت است. این گنجینه به دو بخش راهبردی تقسیم شده است: کتاب‌ها که مبانی فلسفی و چارچوب‌های جامع فکری او را ارائه می‌دهند، و مقالات که به کاوش‌های دقیق علمی در حوزه‌های عصب‌پژوهی شناختی، سیستم‌های آگاهی و سرچشمه‌های ساختاری جهل می‌پردازند.
کتاب‌های بنیان‌گذار (نسخه‌ها و آثار فارسی)
چارچوب‌های جامع فلسفی، تاریخی و شناختی در باب ریشه‌ها و ابعاد جهل بشری
درآمدی بر چیستی نادانی (جلد اول: مفهوم نادانی، اساطیر و فرهنگ‌های باستان)
جلد نخست از این مجموعه بنیادی، به واسازی مفهوم جهل در تمدن‌های اولیه، اساطیر، و فرهنگ‌های باستانی بین‌النهرین، ایران و یونان می‌پردازد و پی‌ریزی تاریخی و معرفت‌شناختی اگنوتولوژی را بررسی می‌کند.
درآمدی بر چیستی نادانی (جلد دوم: ادیان و سنت‌های معنوی)
جلد دوم این اثر به تحلیل کارکرد و مفهوم جهل در متون، الهیات و سنت‌های بزرگ دینی جهان می‌پردازد و چگونگی مواجهه ادیان ابراهیمی و شرقی با نادانی بشر را بررسی می‌نماید.
سرچشمه‌های نادانی: کندوکاوی در فرهنگ ایرانیان
پژوهشی تحلیلی و جامعه‌شناختی در بستر تاریخ و فرهنگ ایران که سازوکارهای بازتولید جهل عمومی، خرافات و موانع تاریخی شکل‌گیری عقلانیت نقادانه در جامعه ایرانی را واسازی می‌کند.
سرچشمه‌های نادانی در قرن بیست و یکم
کاوشی در عصر اطلاعات که با نقد «مثلث شوم جهل» (شبه‌علم، شبه‌فلسفه و خرافات)، نحوه غبارآلود شدن عقلانیت بشر در مواجهه با فضای دیجیتال و تنبلی شناختی را تحلیل می‌کند.
کار گل: خاطرات یک دانشجوی کشاورزی
روایتی زندگی‌نامه‌ای و رویکردی انتقادی-روایت‌محور به تجربه زیسته و مواجهه بی‌واسطه با زیست‌بوم، نظام آموزشی، و تلاقی دانش نظری با واقعیت سخت زمین و جامعه روستایی.
کودک ماندگی: صغارت و بلوغ فکری
تحلیلی روان‌شناختی و اجتماعی از عدم بلوغ فکری در بزرگسالان؛ این اثر سازوکارهای «کودک‌مانی» جمعی و رکود جوامعی که در دست‌یابی به خودمختاری معرفتی ناکام می‌مانند را کاوش می‌کند.
عقل سلیم: آخرین سنگر در عصر سیلیسیم
بررسی انتقادی ابربحران عقلانیت در عصر هوش مصنوعی و هشداری در باب فرسایش استدلال طبیعی و تفکر مستقل انسانی در مواجهه با سیطره الگوریتم‌های سیلیسیمی.
تسخیر؛ مدل سه‌کاناله برای توضیح هک‌پذیری سامانه‌های یادگیرنده
مونوگرافی علمی در ارائه یک مدل نظری واحد برای تبیین نفوذپذیری سامانه‌های یادگیرنده؛ بررسی شواهد میان‌رشته‌ای از زیست‌شناسی و گیاهان تا ذهن انسان و هوش مصنوعی در تبیین آسیب‌پذیری‌های معرفتی.
بخش دوم: مقالات و پژوهش‌ها
مجموعه کاوش‌های متمرکز علمی در حوزه‌های عصب‌پژوهی، شناخت و جهل‌شناسی
[073]
تظاهر به نادانی؛ پرسشی دربارهٔ یک نمایش: چرا گاهی وانمود به ندانستن می‌کنیم؟
این مقاله نادانی وانمودی را نمایش عمدی و آگاهانهٔ ندانستن تعریف می‌کند و از هفت رفتار نزدیک جدا می‌سازد. با سنجش هشت نمونهٔ تاریخی، نشان می‌دهد نمایش موفق ردی برجا نمی‌گذارد، پس بسامدش سنجیدنی نیست؛ سه معیار برای داوری احتمال پیشنهاد و شش پرسش را گشوده می‌گذارد.
[072]
روی دیگر نادانی‌سازی صنعتی: آیا پس از افشا واکنش جامعه تغییر کرد؟
این مقاله سوم مجموعه، شواهد موجود دربارهٔ قصد، اثر و واکنش پس از افشا را در شش حوزهٔ صنعتی، با جست‌وجویی تکرارپذیر در اوپن‌الکس، نقشه می‌کند. قصد و پیامد برای شرکت مستند است، اما باور و رفتار مردم پس از افشا تقریباً اندازه‌گیری‌نشده مانده؛ نبود شاهد، نه نبود اثر.
[071]
نادانی‌سازی صنعتی پس از دخانیات: بررسی موردی شش حوزهٔ منتخب بر پایهٔ فهرست ۲۸ راهبرد
با فراتر رفتن از آگنوتولوژی دخانیات، این مقاله شش حوزهٔ دیگر را بر پایهٔ فهرست ۲۸ راهبرد گلدبرگ و واندنبرگ بررسی می‌کند. در هر شش حوزه فاصلهٔ مستند میان دانستن و گفتن دیده شد، با پنهان‌کاری و نفوذ بر قانون‌گذاری پرتکرارترین؛ یافته‌ها اما تعمیم‌پذیر نیستند.
[070]
تعامل نادانی و علم: فراتر از تقابل ساده؛ مروری بر شواهد
این مقاله در برابر تصویر رایج تقابل نادانی و علم، می‌پرسد نادانی چه زمان به علم کمک یا آسیب می‌رساند. پنج نقش سازندهٔ نادانی در پیشرفت علم، شیوهٔ سنجش آن در رشته‌های گوناگون، و چهار راه آسیب‌زدن آن را مرور می‌کند؛ نتیجه به دیده‌شدن و گزیده‌بودن نادانی بستگی دارد.
[069]
جایگاه واژهٔ آگنوتولوژی در حوزهٔ مطالعات نادانی و تردیدسازی صنعتی (بررسی کتاب‌سنجی)
با تکیه بر داده‌های اوپن‌الکس، این مقاله می‌پرسد آیا «آگنوتولوژی» از معنای نخست پراکتور، یعنی نادانی به‌مثابهٔ تولید راهبردی، فاصله گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد کاربرد واژه گسترده شده بی‌آنکه لغزشی روشن ثابت شود، و پژوهش تردیدسازی صنعتی بیشتر بیرون از آن، در سنتی موازی، ادامه یافته است.
[068]
آیا فهمیدن لذت‌بخش است؟ شواهد موجود، فرضیهٔ لذت مشروط و پیامدهای آن برای مطالعات نادانی
این مقاله با مرور پراکندهٔ پژوهش‌ها دربارهٔ لذت فهمیدن، فرضیهٔ «لذت مشروط» را پیشنهاد می‌دهد: فهمیدن تنها زمانی لذت‌بخش است که شکافی ادراک‌شده با هزینه کم و بدون تهدید هویت و منافع فرد بسته شود؛ نکته‌ای که ماندگاری نادانی را توضیح می‌دهد.
[067]
توهم کفایت؛ آیا داشتن مهارت تفکر انتقادی کافی است؟ مقاله سوم از سه‌گانه عدم کفایت
این مقاله، سومین و پایانی سه‌گانه «توهم کفایت»، میان دو مؤلفه تفکر انتقادی تمایز می‌گذارد: «مهارت» و «منش». نشان می‌دهد شکاف میان آنها کوچک اما واقعی است، به سلاحی هویتی بدل می‌شود، و پرورش منش نیازمند مداخله مستقیم و سنجشی مستقل از خودگزارشی است.
[066]
توهم کفایت؛ آیا دانستن نام سوگیری‌های شناختی می‌تواند درمان نادانی در دوران ما باشد؟ مقاله دوم از سه‌گانه عدم کفایت
این مقاله، دومین بخش از سه‌گانه «توهم کفایت»، نشان می‌دهد دانستن نام یک سوگیری شناختی، به‌تنهایی، آن را اصلاح نمی‌کند؛ شکافی به نام «فرانادانی». این برچسب در منازعات هویتی به سلاح بدل و در رسانه از بار علمی‌اش تهی می‌شود؛ اصلاح واقعی تنها با تمرین و بازخورد ممکن است.
[065]
توهم کفایت؛ آیا شناخت مغالطات به‌تنهایی، می‌تواند درمان نادانی در دوران ما باشد؟ مقاله اول از سه‌گانه عدم کفایت
این مقاله که نخستین بخش از سه‌گانه «توهم کفایت» است، نشان می‌دهد شناخت فهرست‌وار مغالطات منطقی برای مقابله با نادانی تولیدشده کافی نیست. با تکیه بر تحلیل ساختاری و شواهد تجربی مورد مناقشه، استدلال می‌شود که تشخیص صورت استدلال معادل ارزیابی حقیقت نیست و برچسب «مغالطه» اغلب به ابزاری برای برچسب‌زنی هویتی بدل می‌شود.
[064]
آیا ما نیز مانند هوش مصنوعی گاهی باید مسئله فکری خود را از نو بنویسیم؟ چیزی که ماشین و انسان را از هم جدا می‌کند
این مقاله با بررسی ساختار نوبتی اطلاعات در هوش مصنوعی، نشان می‌دهد دریافت تکه‌تکه اطلاعات به ناپایداری و لنگرانداختن مدل می‌انجامد. با مقایسه این الگو در شناخت انسانی، مقاله نشان می‌دهد که گره‌خوردن این لنگر به «هویت»، نیازمند بازسازی مستقل مسئله برای عبور از تعهدهای زودهنگام است.
[063]
نادانی پیچیده و نسبت ما با واقعیت
این مقاله به بررسی وجه سوم نادانی، یعنی «نادانی پیچیده»، می‌پردازد؛ جایی که خود نظام دامنه مرجع را وضع کرده و با بازنویسیِ واقعیت، در برابر اصلاح مقاومت می‌کند. مقاله با معرفی معیار «مقاومت واقعیت جذب‌نشده»، این سازوکار را در شش نمونه مستند ردیابی می‌کند.
[062]
نادانی به مثابه ایجاب؛ نگاهی به چالش‌های نظری پیرامون وجه ایجابی نادانی
این مقاله به بررسی «وجه ایجابی» نادانی می‌پردازد؛ باوری که نادانی را نه فقدان دانش، بلکه محصول عاملی بیرونی (مانند حلول یا مکانیسمی واردشده) می‌داند. با ردیابی تاریخی این الگو، نشان داده می‌شود که ساختار برون‌سپاریِ علت خطا امروزه نیز در مفاهیم سکولاری چون «دستکاری الگوریتمی» بازتولید می‌شود.
[061]
مثلث شوم نادانی؛ پیشنهاد یک چارچوب تحلیلی سه محوری در ادبیات مطالعات نادانی
این مقاله سه مفهوم خرافات، شبه‌علم، و چرندیات شبه‌فلسفی را به عنوان چارچوب تحلیلیِ «مثلث شوم نادانی» پیشنهاد می‌کند. با بررسی شواهد تجربی، مقاله نشان می‌دهد که این سه رأس از طریق سازوکارهای شناختی با یکدیگر پیوند دارند و به تأثیر فزاینده آنها در محیط رسانه‌ای معاصر و سیاست‌گذاری می‌پردازد.
[060]
شواهد میان‌رشته‌ای برای سازوکار مشترک مدل سه‌کاناله تسخیر
این مقاله نشان می‌دهد که اتکا به نشانه‌های تشخیصی محدود، یک آسیب‌پذیری عام است که تصمیم‌گیری سامانه‌های زیستی، شناختی و ماشینی را بدون تغییر واقعیت زیرین مختل می‌کند. این سازوکار مشترک، هر سه کانال پیشین تسخیر را ممکن ساخته و بهایی است که سامانه‌ها برای کارآمدی می‌پردازند.
[059]
آنچه دست انجام می‌دهد؛ سهمی کمتر دیده‌شده در جذابیت گوشی هوشمند
این مقاله استدلال می‌کند که جذابیت گوشی هوشمند تنها از سازوکارهای شناختی و پاداش‌های اجتماعی ناشی نمی‌شود، بلکه به عنوان ابزاری در دست، توانایی‌های عمیق حسی‌حرکتی انسان را درگیر می‌کند. با مرور شواهد تکاملی، عصب‌شناختی و تمایل فردی به لمس، گوشی روی طیف ابزارها قرار گرفته و نقش لرزش و بازخورد لمسی در این پیوند بررسی می‌شود.
[058]
ما به چه اندازه دقت نیاز داریم؟ نگاهی به دقت نوشتن در عصر قضاوت‌های نامحدود
این مقاله نشان می‌دهد که مدل‌های زبانی بزرگ با تولید نقد ارزان و بی‌پایان، معیار «دقت کافی» را دگرگون کرده‌اند. با تکیه بر اقتصاد شناختی، استدلال می‌شود که تقاضای نامحدود برای سخت‌گیری، در واقع مکانیزمی بدون عامل برای تولید نادانی و به تعویق انداختن انتشار است.
[057]
نادانی برآمده در عصر دیجیتال: پیوند مطالعات کیفی نادانی و معرفت‌شناسی شبکه‌ای
این مقاله به بررسی نادانی برآمده در فضای دیجیتال می‌پردازد؛ صورتی از نادانی که نه از کمبود اطلاعات و نه از قصد آگاهانه یک عامل، بلکه از ساختار شبکه‌ای ارتباطات معرفتی ناشی می‌شود. با بازخوانی مدل‌های ریاضی معرفت‌شناسی شبکه‌ای در پرتو سنت کیفی مطالعات نادانی، تمایزی میان باور نادرست فردی، اختلال اطلاعاتی و نادانی ساختاری ارائه می‌گردد.
[056]
نادانی به مثابه عدم: نگاهی به چالش‌های نظری پیرامون بعد سلبی نادانی
این مقاله به بررسی نادانی سلبی (به معنای فقدان دانش) می‌پردازد. با بازخوانی سنت‌های فلسفی کلاسیک، نشان داده می‌شود که چالش اصلی در طبقه‌بندی نادانی سلبی، نه ذات منفی آن، بلکه عدم وجود یک دامنه مرجع پیش‌فرض است که تعیین تکلیفی نظری یا نهادی را ایجاب می‌کند.
[055]
طبقه‌بندی نادانی و چالش‌های آن: مروری مقایسه‌ای بر سنت‌های پیشامدرن و معاصر
مروری بر تلاش‌های پیشامدرن و معاصر برای طبقه‌بندی نادانی با شناسایی پنج چالش مشترک میان سنت‌های مختلف. مقاله با نشان دادن تأثیر پیش‌زمینه‌های رشته‌ای بر محورهای طبقه‌بندی، شفافیت محورها را برای افزایش مقایسه‌پذیری و جلوگیری از تکرارهای مفهومی پیشنهاد می‌کند.
[054]
آیا واقعاً نادانی عمومی در عصر ما افزایش یافته است؟ آزمون انتقادی یک ادعا
سنجش این ادعای رایج که نادانی عمومی در عصر اطلاعات رشد یافته است. ارزیابی داده‌های پیمایشی در ۹ حوزه نشان می‌دهد که نادانی به عنوان یک بردار چندمولفه‌ای عمل کرده و روندهای ناهمگونی را به جای یک افول یکنواخت آشکار می‌سازد.
[053]
وقتی پرسشگری نادانی را نهادینه می‌کند: بازخوانی روش سقراطی برای جهان امروز
با بازخوانی روش سقراطی از منظر مطالعات نادانی، این مقاله استدلال می‌کند که اگرچه پرسشگری پی‌درپی در برابر نادانی ساده (agnoia) موثر است، در برابر جهل مرکب (amathia) ناکام می‌ماند و افشای تناقضات در ملاء عام می‌تواند باورهای هویت‌محور را تثبیت کند.
[052]
تحول در موقعیت انرژی آمریکا و محاسبات واشنگتن در تنگه هرمز
بررسی تأثیر تبدیل شدن آمریکا به صادرکننده خالص انرژی بر محاسبات استراتژیک واشنگتن در تنگه هرمز و چرایی تداوم محدودیت‌های سیاست خارجی آمریکا به دلیل ریسک‌های اقتصاد جهانی.
[051]
کمی‌سازی گسست در مطالعات نادانی: آزمون آماری مدل سه کرانه‌ای
مطالعه علم‌سنجی بر روی ۵۶۵۸ مقاله جهت آزمون گسست بین‌رشته‌ای در مطالعات نادانی که ارجاعات متقاطع و علل ساختاری آن را تحلیل می‌کند.
[050]
نادانی در آینه زبان ملل: مطالعه ریشه‌شناختی و معناشناختی در هفت سنت زبانی
بررسی مفهوم نادانی در هفت سنت زبانی (چینی، سانسکریت، عبری، یونانی، لاتین، فارسی و عربی) و ردپای واژه‌شناختی تبدیل نادانی از یک نقص به یک فضیلت.
[049]
اگر هوش مصنوعی طوطی است، ما چیستیم؟ بازاندیشی در معیارهای فهم انسانی
بررسی فهم ماشینی در برابر آگاهی انسانی؛ این مقاله استدلال می‌کند که معیارهای نفی فهم در هوش مصنوعی، به همان اندازه فهم روزمره انسانی را نیز زیر سوال می‌برد.
[048]
چرا کمی‌سازی نادانی دشوار است؟ چالش‌های مطالعه داده‌محور در سه چهره نادانی
بررسی موانع ساختاری در اندازه‌گیری داده‌محور جهل در سه بعد: سلبی، ایجابی (تردیدهای تولیدشده) و جهل پیچیده یا پیشرفته.
[047]
آیا توجه به مطالعات نادانی در حال رشد است؟ نگاهی داده‌محور به تحولات قرن ۲۱
تحلیل آماری داده‌های OpenAlex و Google Trends که افزایش چشمگیر توجه دانشگاهی و عمومی به مطالعات نادانی را تایید می‌کند.
[046]
وقتی هوش مصنوعی می‌گوید «صادقانه»: صداقت و چاپلوسی در مدل‌های زبانی
کاوش در عبارت «صادقانه بگویم» در مدل‌های زبانی و نشان دادن اینکه چگونه آموزش مبتنی بر تایید انسانی نمی‌تواند صداقت واقعی را از نمایش مجاب‌کننده آن تمیز دهد.
[045]
تشتت در مطالعات نادانی: چرا این حوزه به همگرایی نرسیده است؟
چرا مطالعات نادانی با وجود برآمدن از سه سنت غنی فکری (تاریخ علم، معرفت‌شناسی اجتماعی و نظریه انتقادی) هنوز به یک همگرایی مفهومی دست نیافته است؟
[044]
جهل محافظت‌کننده و نسبتی که دانستگی ما با واقعیت می‌سازد
واسازی «جهل محافظت‌کننده» و تمایز میان دانستگی سازنده (که واقعیت را شکل می‌دهد) و نادانی محافظت‌کننده (که سوژه را از رنج روانی مصون می‌دارد).
[043]
هوش مصنوعی جوایز ادبی را خراب نکرد؛ آنها از قبل خراب بودند!
تحلیل جنجال‌های اخیر جوایز ادبی و استدلال بر اینکه هوش مصنوعی ساختارهای ارزیابی زیباشناختی را خراب نکرده، بلکه شکنندگی قبلی آنها را برملا کرده است.
[042]
از اگنویا تا اماتیا: به سوی نادانی پیچیده (Sophisticated Ignorance)
بازخوانی تمایز یونانی میان جهل بسيط و مرکب و تطابق آن با روان‌شناسی شناختی معاصر برای بازسازی مفهوم «نادانی پیچیده».
[041]
درآمدی بر اکولوژی جهل: چرا هیچ‌کس خارج از زیست‌بوم نمی‌ایستد؟
تغییر واحد تحلیل از کمبودهای فردی به تعاملات سیستماتیک و ارائه چارچوب «اکولوژی جهل» برای جایگزینی قطبی‌سازی با درک متقابل.
[040]
«اما»ی کشنده: چگونه یک حرف ربط به سلاح تبدیل می‌شود؟
واسازی ابزار بلاغی «امای کشنده» در زبان سیاسی و نشان دادن چگونگی استفاده از آن برای باطل کردن اصول بنیادی انسانی.
[039]
ماشین کوچک خرد: تاملی بر واژه «اما»
تحلیل «اما» نه به عنوان یک ابزار توصیفی، بلکه به عنوان یک دستور شناختی که پردازش پیش‌بینانه ذهن را مدیریت می‌کند.
[038]
آلفافولد و کارخانه‌های مقاله: یک فناوری و دو سرنوشت برای علم
بررسی اینکه چرا هوش مصنوعی در زیست‌شناسی ساختاری باعث پیشرفت می‌شود اما در جای دیگر به کارخانه‌های ساخت مقاله تقلب‌آمیز سوخت می‌رساند.
[037]
بوی پول: آیا پول طعم و حافظه دارد؟
کاوش در کشاکش ساختاری میان جایگزینی اقتصادی پول و اهمیت اخلاقی آن، بر اساس قاعده رومی *pecunia non olet*.
[036]
ربایش بدون نورون: سه مسیر بازبرنامه‌ریزی در گیاهان
اثبات اینکه بازبرنامه‌ریزی فنونی بدون نیاز به معماری نورونی عمل می‌کند و آسیب‌پذیری قیمتی است که برای انعطاف‌پذیری سیستماتیک پرداخت می‌شود.
[035]
هشدار: این مقاله ممکن است حاوی مطالبی نامناسب برای همه مخاطبان باشد
سیر تحول هشدارهای محتوایی رسانه‌ها و استدلال بر اینکه ایجاد حباب‌های بی‌درد، تاب‌آوری انسان در مواجهه با واقعیت خشن را تضعیف می‌کند.
[034]
تلاش شناختی در مدل‌های زبانی بزرگ: آینه‌ای جدید برای دیدن استدلال انسانی
بهره‌گیری از تفکیک فنی توانایی استدلال و بار محاسباتی در هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای واسازی شناخت و استدلال انگیزه‌دار در انسان.
[033]
نبرد برای عقل سلیم در قرن ۲۱: آیا آخرین سنگر بشریت در حال سقوط است؟
بررسی بحران عقل سلیم به عنوان یک فناوری اجتماعی و اهمیت آن به عنوان اولین سد دفاعی در برابر ماشین‌هایی که توانایی توجیه هر چیزی را دارند.
[032]
چرا مطالعه نادانی سخت است: یک چالش ذاتاً بازتابی
چرا مطالعه جهل دشوار است؟ بررسی پارادوکس بازتابی که در آن ابزار و موضوع معرفت یکسان هستند و جهل فعالانه خود را پنهان می‌سازد.
[031]
چرا هنوز باید در قرن بیست و یکم جهل را مطالعه کنیم؟
در عصری که دسترسی به دانش بیش از هر زمان دیگری است، به نظر می رسد که نادانی کاهش نیافته بلکه پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر شده است. ضرورت فوری مطالعه نادانی در جهان امروز.
[030]
خوانش خیابان: یک هنر فراموش‌شده
بررسی خیابان شهری به عنوان عرصه حیاتی عاملیت انسانی و هشداری علیه انزوای دیجیتال با استناد به مکتب بیرمنگام.
[029]
چگونه از تسخیر رهایی می‌یابیم؟ تاملی بر برگشت‌پذیری تسخیر زیستی و فرهنگی
ارائه «اصل عدم تقارن انعطاف‌پذیری» و بررسی سازوکارهای عصبی جهت بازیابی عاملیت فکری پس از تسخیر روانی یا فرهنگی.
[028]
چرا قابل هک هستیم؟ سه کانال نفوذ در سیستم‌های یادگیری
مدلی ابطال‌پذیر که نشان می‌دهد تمام تسخیرهای زیستی، فرهنگی و الگوریتمی از طریق سه کانال عصبی اصلی صورت می‌گیرند.
[027]
نوروفیزیولوژی تسخیر (Possession)
بررسی پدیده تسخیر به عنوان یک رویداد شناختی و زیستی که در اختلالات پردازش پیش‌بینانه و تنظیمات هیجانی ریشه دارد.
[026]
نبرد نامرئی میان مم‌ها و ژن‌ها: هشداری در باب انقراض یک گونه
تحلیل چرایی و چگونگی غلبه تکثیرکننده‌های دیجیتال و الگوریتمی (مم‌ها) بر ژن‌ها و ریسک انقراض ژنتیکی داوطلبانه بشریت.
[025]
تقابل WEIRD و WARED؛ آنچه جوزف هنریش ناگفته گذاشت!
ارزیابی مجدد مدل روان‌شناختی WEIRD و معرفی مدل WARED برای بازنمایی تنوع روان‌شناختی تکثرگرا در جهان امروز.
[024]
نادانی به مثابه تعادل پایدار: یک چارچوب تکاملی
استدلال بر اینکه نادانی نه به عنوان کمبود اطلاعات، بلکه به عنوان یک تعادل سیستماتیک حاصل از تکامل زیستی و شناختی تداوم می‌یابد.
[023]
بازسازی مدل مفهومی سرچشمه‌های نادانی
ادغام چهار حوزه شناختی، زبانی، فرهنگی و ساختاری جهت بازسازی یک مدل یکپارچه از نادانی به عنوان سیستمی فعال و خودتقویت‌کننده.
[022]
پرونده عجیب ایران: ایران کجاست؟ هیچ‌کس واقعاً نمی‌داند، حتی ایرانیان!
تحلیل ایران نه به عنوان یک واحد یکپارچه ساده، بلکه به عنوان یک وضعیت پیچیده در پنج‌لایه، که ناظران را شگفت‌زده می‌کند.
[021]
هوش مصنوعی: طوطی یا آینه؟
آیا هوش مصنوعی فقط زبان را تقلید می‌کند یا شناخت ما را بازمی‌تاباند؟ کاوش در آنچه AI درباره ساختارهای تفکر ما افشا می‌سازد.
[020]
تحلیل اجتماعی خوب می‌خواهید؟ به آرایشگاه بروید!
نگاهی به سلمانی‌ها و تاکسی‌ها به عنوان عرصه‌های واقعی تحلیل اجتماعی عاری از حباب‌های دانشگاهی.
[019]
آیا شما باهوش هستید؟ شاید باید دوباره فکر کنید!
چرا هوش بالا فرد را از خطاهای بزرگ مصون نمی‌دارد؟ بررسی سوگیری‌های شناختی و خطاهای اختصاصی افراد تحصیل‌کرده.
[018]
استدلال: از پایه‌های زیستی تا رشته پنهان فهم مشترک
بررسی استدلال به عنوان یک فرآیند زیستی و تکاملی و ارائه فرضیه «رشته پنهان» برای تبیین امکان‌پذیری فهم متقابل.
[017]
رشته پنهان: از دور باطل استدلال تا راز فهم
سه بن‌بست ساختاری در استدلال انسانی و لزوم شناخت این محدودیت‌ها برای هرگونه تحلیل معنا‌دار از تفکر.
[016]
قهوه‌خانه (The Coffeehouse)
داستانی تمثیلی از یک قهوه‌خانه بزرگ که در آن ترس، همنوایی و داستان‌سرایی به عنوان ابزارهای کنترل اجتماعی افشا می‌شوند.
[015]
قیمت دوپامین در محله شما چند است؟
مقایسه لذت در فقر و ثروت از منظر عصب‌زیست‌شناختی و تحلیل عدم تقارن شدید «هزینه دسترسی» به شادی.
[014]
تنظیم‌گری ضعیف‌ترین حلقه: عدم تقارن قدرت در سیاست‌گذاری دیجیتال نوجوانان
نقد سیاست‌های محرومیت‌محور دیجیتال و لزوم مسئولیت‌پذیری پلتفرم‌ها به جای هدف قرار دادن کاربر کودک.
[013]
بحران اقناع: چرا دیدگاه ما هرگز تغییر نمی‌کند؟
چرا شواهد و استدلال‌ها در نبردهای دیجیتال ناکام می‌مانند؟ راهکار تواضع معرفتی برای گذر از برد و باخت به سوی فهم.
[012]
از قبیله بگریز
قبایل شبکه‌های اجتماعی چگونه تفکر انتقادی را تضعیف می‌کنند؟ لزوم پرورش تعلقات فکری چندگانه برای جلوگیری از جزم‌اندیشی.
[011]
بستر، چشم‌انداز یا استدلال؟ شاید هیچ‌کدام!
عرفی چارچوب «غایت بافت» (Teleotexture) برای تبیین چگونگی درهم‌تنیدگی افق‌ها، جهان‌بینی و اهداف در تفسير انسانی.
[010]
ما و قهرمانان
تاملی بر چرایی ستایش قهرمانان توسط جوامع و تبدیل ایثار فردی به ابزاری معامله‌گرانه برای بقای جمعی.
[009]
پارادوکس مدارای صفر (Zero Tolerance)
چرا سیاست‌های عدم مدارا با وجود نیت خوب، اعتماد اجتماعی را فرسایش داده و سوگیری‌های منفی تکاملی را تشدید می‌کنند؟
[008]
درآمدی بر «رویکرد عمل گرایی تکاملی»
تبیین عقلانیت به عنوان فرآیندی انطباقی و مسئله‌محور و معرفی کارآمدی پیش‌بینانه به عنوان معیار اصلی پیشرفت علمی.
[007]
فراتر از حقیقت: از موقعیت‌مندی معرفتی تا اخلاق علمی به مثابه روش
چرا دانش علمی همواره خطا‌پذیر اما قابل اعتماد است؟ پیشنهاد اخلاق علمی به عنوان روشی ساختاری برای اصلاح خطا.
[006]
شما آدمها
وداع‌نامه یک ناظر کیهانی پس از صد هزار سال زیست در میان انسان‌ها و تاملی بر تناقضات، خشونت‌ها و ظرافت‌های بشری.
[005]
مدیریت بحران یا بحران مدیریت؟
بررسی علل افول ساختاری در بریتانیا و سه بن‌بستی که باعث فلج تصمیم‌گیری در سطح رهبری شده است.
[004]
هستی: شکوه بی‌هنجاری (A-Normativity)
تصویری یکپارچه از هستی به عنوان برآمد آشوب‌های قانون‌مند و برهم‌خوردن تقارن‌ها در مقیاس‌های کیهانی و عصبی.
[003]
اثر پیلا (The Pila Effect)
توصیف توهمی شناختی که در آن راستی‌آزمایی یک جزئیات کوچک دقیق، باعث اعتماد به کل یک روایت دروغین می‌شود.
[002]
راه رفتن با کفش‌های دیگری!
تاملی بر ایده همدردی و محدودیت‌های آن؛ چرا هم‌احساسی نیازمند تمیز دادن است و نه افراط در شبیه‌سازی احساسی.
[001]
آزادی در گفتن «نه»
بازتعریف آزادی به عنوان ظرفیت نفی در انسان؛ چرا توانایی امتناع از عمل، پایه عملی عاملیت و مسئولیت اخلاقی است.